Verkur eða óþægindi milli herðablaðanna er kvilli sem við hér á Kírópraktorstöðinni fáum oft til okkar, sérstaklega hjá fólki sem sinnir störfum þar sem líkaminn er lengi í sömu stöðu, til dæmis skrifstofuvinnu. Sumir lýsa verknum sem stöðugri spennu eða þreytu, aðrir finna fyrir sviða, sting eða tilfinningu eins og „hnút“ í vöðvunum. Stundum fylgir verknum stífleiki í hálsi og herðum sem getur versnað eftir langan vinnudag.
Þótt oft sé talað um „slæma líkamsstöðu“ sem orsök slíkra verkja er mikilvægt að skoða líkamann með heildrænum hætti og skoða þá þætti sem gætu orsakað vandamálið. Verkir milli herðablaðanna geta þannig tengst vöðvum, liðum, brjósthrygg, hálsi og hreyfimynstri líkamans, en einnig þáttum eins og langvarandi kyrrstöðu, vinnuálagi, streitu, meiðslum, svefni og almennu hreyfingarleysi.
Þess vegna er mikilvægt að horfa ekki eingöngu á staðinn þar sem verkurinn finnst heldur reyna að átta sig á því hvað gæti viðhaldið honum.
Svæðið milli herðablaðanna
Herðablöðin, eða scapulae, liggja sitt hvorum megin við brjósthrygginn og eru mikilvægur hluti af hreyfikerfi axla, háls og efri hluta baksins. Fjöldi vöðva tengist herðablöðunum, meðal annars trapezius, rhomboideus, levator scapulae og serratus anterior.
Þessir vöðvar vinna saman að því að stjórna stöðu og hreyfingu herðablaðanna þegar við hreyfum handleggina, öxlina og hálsinn.
Svæðið er því ekki einangrað. Hreyfing og starfsemi háls, brjósthryggjar, axla og herðablaða tengjast náið. Rannsóknir hafa til dæmis sýnt tengsl milli starfsemi herðablaðanna og langvinnra hálsverkja, þótt sambandið sé flókið og ekki sé hægt að segja að ein ákveðin staða herðablaðs valdi verkjum (Seo o.fl., 2020; Xu o.fl., 2024).
Af hverju koma verkirnir?
Það er sjaldnast hægt að benda á eina ákveðna orsök. Hjá mörgum verður verkurinn líklega til vegna samspils nokkurra þátta.
1. Langvarandi kyrrstaða
Mannslíkaminn er gerður fyrir hreyfingu og jafnvel góð vinnustaða getur orðið óþægileg ef henni er viðhaldið í langan tíma. Sem dæmi, við tölvuvinnu geta vöðvar í hálsi, herðum og kringum herðablöðin þurft að vinna stöðugt við að halda höfði, handleggjum og öxlum í tiltölulega fastri stöðu. Álagið þarf ekki að vera mikið hverju sinni. Vandamálið getur frekar falist í því að lítil vöðvavinna heldur áfram klukkustundum saman með takmarkaðri breytingu á stöðu og hreyfingu.
2. Höfuðið færist fram og axlirnar fylgja
Við tölvu- og símanotkun er algengt að höfuðið færist fram á við og efri hluti líkamans hallist örlítið fram. Slík staða er ekki í sjálfu sér „röng“ eða hættuleg. Líkaminn þolir fjölbreyttar stöður mjög vel.
Vandinn getur hins vegar skapast þegar sömu stöðunni er haldið lengi og lítið er um breytingar. Í rannsókn frá 2026 á fólki sem vann stóran hluta vinnudags við tölvu tengdist meðal annars framhallandi setstaða auknum líkum á hálsverkjum. Niðurstöðurnar styðja því þá hugmynd að vinnuaðstæður og hreyfivenjur skipti máli, án þess að ein ákveðin líkamsstaða sé skilgreind sem „slæm“ (Snodgrass o.fl., 2026).
3. Hreyfiskerðing í brjósthrygg
Ef hreyfanleiki brjósthryggjar er takmarkaður getur líkaminn þurft að sækja meiri hreyfingu annars staðar, til dæmis í háls eða axlir.Þetta getur verið sérstaklega áberandi hjá einstaklingum sem sitja stóran hluta dagsins en stunda síðan íþróttir eða æfingar þar sem þörf er á góðum hreyfanleika í efri hluta líkamans.
4. Vöðvar kringum herðablöðin
Vöðvarnir sem stjórna herðablöðunum þurfa bæði styrk og úthald. Ef ákveðnir vöðvar þurfa stöðugt að vinna á meðan aðrir taka minni þátt getur komið fram þreyta, spenna eða eymsli. Þess vegna getur styrktarþjálfun skipt máli. Kerfisbundin yfirlitsrannsókn á fólki sem vann skrifstofuvinnu með langvinna hálsverki sýndi að styrktaræfingar fyrir háls, axlir og vöðva tengda herðablöðunum geta dregið úr verkjum og skerðingu, þótt höfundar taki fram að vissa gagnanna sé enn takmörkuð (Louw o.fl., 2024).
5. Streita getur aukið vöðvaspennu
Við streitu verður margvísleg breyting á starfsemi taugakerfisins og algengt er að fólk spenni ósjálfrátt vöðva í hálsi og öxlum. Ef slíkt ástand varir lengi getur það átt þátt í að viðhalda óþægindum. Þess vegna getur verið mikilvægt að skoða vinnuálag, streitu, svefn og endurheimt samhliða líkamlegum þáttum þegar verkir eru viðvarandi.
Hvernig metum við verki milli herðablaðanna hjá Kírópraktorstöðinni?
Þar sem verkir milli herðablaðanna geta átt sér ólíkar orsakir leggjum við hjá Kírópraktorstöðinni áherslu á að skoða meira en eingöngu svæðið þar sem verkurinn finnst.
Í fyrsta tíma er farið yfir einkennin, hvenær þau hófust og hvaða þættir virðast hafa áhrif á þau. Við líkamsskoðun metur kírópraktor meðal annars líkamsstöðu og líkamsbeitingu, hreyfanleika háls- og brjósthryggjar og starfsemi axla og herðablaða.
Til að fá betri heildarmynd nýtum við einnig mælingar á borð við hitaskanna og taugaskanna, sem gefa upplýsingar um starfsemi á svæðinu, auk púlsskanna (HRV) sem veitir upplýsingar um starfsemi ósjálfráða taugakerfisins. Þegar ástæða þykir til getur röntgenmyndataka einnig verið hluti af frekara mati.
Þessar upplýsingar eru metnar samhliða einkennasögu og líkamsskoðun, enda þarf verkurinn ekki alltaf að eiga upptök sín nákvæmlega þar sem hann finnst. Markmiðið er að fá sem skýrasta heildarmynd og út frá henni ákveða hvaða meðferð, æfingar og ráðleggingar henta hverjum einstaklingi.
Meðferð í kjölfarið
Meðferð hjá okkur felst í liðlosun eða liðhreyfingum, ráðleggingum um hreyfingu og vinnuaðstöðu og æfingum og teygjum sem miða að því að bæta hreyfanleika, styrk og stjórn.
Hjá Kírópraktorstöðinni er áhersla lögð á að skoða einstaklinginn í heild, finna þá þætti sem kunna að viðhalda einkennunum og vinna að því að endurheimta eðlilega hreyfingu og virkni.
Hvað er hægt að gera sjálfur?
Ef verkurinn tengist mikilli setu eða tölvuvinnu getur verið gagnlegt að byrja á einföldum breytingum:
- standa reglulega upp og hreyfa sig,
- skipta oft um setstöðu,
- stilla skjá, stól og vinnuborð þannig að vinnuaðstaðan sé þægileg,
- hreyfa axlir og brjósthrygg reglulega yfir daginn,
- styrkja vöðva í baki, öxlum og kringum herðablöðin,
- stunda reglulega almenna hreyfingu,
- huga að svefni og endurheimt,
- og forðast að láta ótta við „ranga líkamsstöðu“ leiða til þess að líkaminn sé stöðugt spenntur.
Rannsóknir styðja sérstaklega mikilvægi hreyfingar og styrktarþjálfunar. Kerfisbundnar yfirlitsrannsóknir hafa sýnt að styrktaræfingar og breytingar á vinnuumhverfi geta dregið úr hálsverkjum hjá skrifstofufólki (Frutiger & Borotkanics, 2021).
Heimildir
Frutiger, M., & Borotkanics, R. (2021). Systematic review and meta-analysis suggest strength training and workplace modifications may reduce neck pain in office workers. Pain Practice, 21(1), 100–131.
Louw, S., o.fl. (2024). The influence of exercise on pain, disability and quality of life in office workers with chronic neck pain: A systematic review and meta-analysis. Applied Ergonomics, 117, 104216.
Seo, Y. G., o.fl. (2020). Is scapular stabilization exercise effective for managing nonspecific chronic neck pain? A systematic review. Asian Spine Journal, 14(1), 122–129.
Snodgrass, S. J., o.fl. (2026). Neck pain is associated with working from home and reported postures in workers who frequently use computers: A cross-sectional survey. Journal of Occupational and Environmental Medicine.
Xu, o.fl. (2024). Effects of scapular treatment on chronic neck pain: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials.
